piątek, 12 stycznia 2018

Un altre somni realitzat: Índia

Era el meu viatge ideal, el viatge al lloc que havia imaginat milions de vegades d'ençà que vaig néixer. L’Índia era un país que ja havia estudiat, del qual havia llegit i que havia vist en documentals i pel·lícules, però malgrat tot continuava sent un misteri. De totes maneres, sentia que en sabia més que la majoria d’europeus que hi viatgen: Al cap i a la fi, el meu pare és de Calcuta, i la meva infància va ser plena de sabors, sons i històries índies. Sentia que per fi estava preparat per viatjar-hi i aprendre més sobre una part de les meves arrels. Al mes de febrer vaig reservar els vols i, aprofitant moments lliures a la feina, vaig començar a informar-me més profundament sobre la cultura i història d'aquesta civilització antiga. Per acompanyar la lectura, escoltava els ghazals de Jagjit Singh i d'altres músiques típiques, com per exemple els bhajans, cançons religioses hindús, o el bhangra, tradicional del Punjab.

És el primer cop que escric sobre aquest viatge, perquè a part de memòries positives, me’n porta també de negatives. Va ser a l’Índia on em vaig barallar amb la meva companya de viatge i amiga, cosa que va acabar amb la nostra amistat d’una manera dolorosa. Vaig aprendre - allò tant conegut - que passar massa estones de convivència en un viatge, encara que hi hagi una similitud de valors entre les persones, acaba sent problemàtic, sobretot a indrets com a l’Índia, on les experiències són molt més intenses que a d’altres llocs. Però deixaré de banda aquest record per concentrar-me en aspectes d'altre caire.

Pols i xafogor a Delhi

La capital va ser el primer i últim lloc que vaig visitar. Caòtica, bruta, sorollosa: no dubtaria a qualificar-la amb aquests tres adjectius, però també he d’admetre que l'he vista poc, i no hi vaig passar prou temps per conèixer-ne tots els racons interessants.

El que més em va cridar l’atenció era l’herència arquitectònica de l’època colonial i la barreja de modernitat amb tradició. Per exemple, el metro de Nova Delhi és el més modern que he vist en la vida, però en sortir al carrer em trobava de nou a l’Índia antiga, amb els carrers de terra, vaques i un munt de persones i objectes a tot arreu. La quantitat d’estímuls que rebia el meu cervell, i la xafogor de l’època humida de l’any en què estàvem, em cansaven molt i cada dia necessitava una migdiada per recuperar les forces.

En l'aspecte social també es notaven els contrastos. A Delhi vaig conèixer diversos paratges, com ara el gran dormitori de la classe mitjana alta, Noida, o l'antic i caòtic barri de Paharganj, ple de vaques, micos, pols, olors i andròmina de tot tipus. Un dia el meu oncle Rajiv, que viu en aquesta ciutat, em va convidar a sopar en un exclusiu i famós club de corresponsals estrangers en una part de la ciutat on hi ha ambaixades, hotels de cinc estrelles i cases imponents de gent de classe alta.

La gran diferència entre tots tres llocs em va recordar el meu viatge anterior a l’Argentina, encara que a Delhi hi havia molta més misèria. Per exemple, en diferents ocasions vaig veure persones dormint a la mitjana d'un carrer entre dos carrils per a cotxes. Em preguntava per quina raó la gent dormia d'aquesta manera: És que no hi havia cap altre lloc més segur i silenciós? També els afores de Delhi presentaven un aspecte miserable. Des del tren podia veure camps plens d’escombraries, rius que semblaven molt contaminats, i gent vivint al mig d'aquest paisatge gairebé apocalíptic en tendes de campanya o cases improvisades de palla i fang.

Hi havia molts indrets d'interès que no vaig poder veure, però sí que vaig visitar el modern temple hindú, Akshardham. En arribar-hi vaig haver de deixar la càmera i el telèfon mòbil, ja que no és permès prendre fotos dintre del recinte, aparentment per evitar atemptats terroristes. El temple em va semblar molt turístic, amb les cafeteries i botigues d'obsequis típics. A l'edifici central del temple, les pintures a les parets em van semblar força europeïtzades, o almenys tenien una forta influència d'art occidental. En general, Akshardham va defraudar una mica les meves expectatives, potser perquè és un temple molt modern, construït ja al segle XXI. Possiblement en el futur més llunyà obtindrà el mateix estatus que el Golden Temple dels sikhs a Amritsar o la mesquita Jama Masjid a Old Delhi. A vegades les obres mestres necessiten envellir per ser valorades.

La ciutat sagrada

Després de passar només unas hores al gegantí aeroport de Delhi, vaig agafar l'avió cap a l'est, a Varanasi, coneguda com a una de les ciutats més sagrades de l'hinduisme. Coneixia les imatges de la crema de morts a la riba del riu Ganges i de la multitud de peregrins banyant-se a les aigües, però en realitat en tenia poca més informació. En arribar vaig descobrir que sobretot era l'epicentre del caos indi, i que s'hi respirava molta història, ja que és una de les ciutats contínuament habitades més antigues del món.

Varanasi, també coneguda com Benarés, Banaras o Kashi, és un lloc de peregrinació de molts hindús, sobretot per motius de cerimònies fúnebres a la riba del riu més gran del país. La vista més famosa de la ciutat són els seus ghats: escales a la vora del Ganges on s'organitzen les cerimònies. Varanasi té més de cent ghats, alguns realment espectaculars. A les escales els peregrins cremen els seus familiars morts, es banyen al riu, o fins i tot renten la roba bruta. El Ganges, de color verdós i marró, no fa pinta de ser gaire net, però la gent hi confia molt.

Un dia em vaig aixecar a les cinc del matí per veure un ritual religiós hindú al ghat més meridional, Assi Ghat, i després vaig fer una excursió en una barqueta seguint el Ganges cap amunt i admirant els magnífics ghats amb el sol del matí il·luminant les escales, els palaus i els edificis darrere. Amb un petit grup de turistes i dos guies vaig arribar al ghat més cèntric i important, Dasashvamedha Ghat, on tot just havia començat una cerimònia fúnebre. Les escales eren plenes de fusta preparada per a la crema de morts, i ja hi havia molta gent, vaques, i fins i tot alguns micos. Potser el record més bonic que tinc d'aquella excursió en barca és la vista d'un grup de tres hindús i un musulmà a la riba del riu esmorzant i xerrant al sol del matí.

Si ja parlem de religions, a part de l'hinduisme, Varanasi, i més concretament la veïna ciutat de Sarnath, és el lloc on Buda va fundar la seva religió. És també una ciutat sagrada per a jainistes i sintoistes, i segons la història va jugar un rol molt important en la fundació d'altra de les grans religions índies, el sikhisme, amb la visita del seu primer guru, Guru Nanak, a l'any 1507.

Als carrers principals de Varanasi es barregen els humans amb vaques, ovelles, cabres i gossos. Les vores dels carrers eren plenes d'escombraries i els animals hi buscaven menjar. Com he pogut veure, i com bé explica el documental indi 'The Plastic Cow', els animals acaben menjant molt de plàstic i, consegüentment, pateixen tot tipus de malalties. A nivell superficial sembla que la gent tractava bé als animals, però en realitat els abandona al carrer on pateixen una vida plena de patiment.

Varanasi és també un dels centres de la indústria tèxtil de l'Índia, on es produeixen manualment els saris i kurtas més elaborats que es poden comprar. Als carrers i als ghats sempre hi ha homes buscant turistes per portar-los als llocs on es teixeixen les peces de roba. Com a d'altres llocs del país, aquí també et voldran vendre moltes coses, com ara massatges aiurvèdics o records de tot tipus.

niedziela, 3 grudnia 2017

Kataloński bunt: Referendum 1-O

Napis na budynku podczas protestów przeciwko zatrzymaniom katalońskich polityków
Piątek 27-ego października 2017 roku to dzień, który zapisał się w historii jako data ogłoszenia niepodległości przez Katalonię. Co prawda Republiki Katalońskiej nie uznało żadne inne państwo, a jej rząd został jeszcze tego samego dnia odwołany przez premiera Hiszpanii, lecz na tym z pewnością nie zakończy się ten historyczny bunt. W poprzednim wpisie wytłumaczyłem pokrótce skąd wzięła się tak duża popularność ruchu niepodległościowego w regionie, teraz natomiast skupię się na referendum, które poprzedziło ogłoszenie niepodległości

Referendum 1-O

Referendum z 1-ego października w sprawie niepodległości kraju odbyło się pomimo zapewnień ze strony premiera Mariano Rajoya i jego rządu, iż do głosowania nie dojdzie. Jeszcze przed głosowaniem hiszpańska policja i gwardia obywatelska (Guardia Civil) skonfiskowały miliony kart wyborczych i plakatów, a także wiele urn. Zablokowano również oficjalną stronę referendum oraz każdą kolejną replikę. Wiele osób odpowiedzialnych za oganizację referendum wezwano do sądu, w tym również hackerów odpowiedzialnych za kopiowanie strony internetowej.

Ludzie oczekujący na swoją kolej przed lokalem wyborczym
W dniu referendum obie formacje w liczbie około dziesięciu tysięcy zostały nasłane na lokale wyborcze w całej Katalonii w celu stłumienia pokojowego buntu. Niestety działania sił porządkowych przerosły najśmielsze oczekiwania: tego dnia oberwało się wszystkim, nawet tym najstarszym. W wyniku bezpośredniego natarcia policji na lokale wyborcze, rannych zostało ponad tysiąc osób, licząc cały kraj. Część lokali wyborczych zostało zamkniętych, a urny skonfiskowano, jednak w ostatecznym rozrachunku był to niewielki procent wszystkich miejsc, w których odbyło się referendum.

Brutalność hiszpańskich policjantów zszokowała katalońskie społeczeństwo do tego stopnia, iż część osób zagłosowała za niepodległością w proteście. W internecie pełno jest filmików z tych niezwykle brutalnych interwencji w różnych miejscach. Poniżej możecie znaleźć zbiór ponad 365 nagrań:

Pomimo użycia siły, rządowi w Madrycie nie udało się powstrzymać głosowania, w którym wzięły udział prawie trzy miliony osób (Z czego ponad 770 tysięcy głosów stracono w zarekwirowanych urnach). Jeszcze przed 1-szym października w całej Katalonii powstały liczne obywatelskie komitety obrony referendum, które zorganizowały plebiscyt na przekór rządowemu zakazowi. Referendum odbyło się w trudnych warunkach, gdyż w wielu lokalach wyborczych oprócz brutalnych scen celowo ograniczono dostęp do internetu, aby uniemożliwić dostęp do spisu obywateli. Wiele osób spędziło noc w lokalach wyborczych aby nie pozwolić policji na ich zamknięcie przed przybyciem pierwszych osób o piątej nad ranem. W mojej dzielnicy policja nie zdecydowała się na interwencję, choć w każdym momencie spodziewaliśmy się przyjazdu furgonów Policía Nacional, a nad miastem ze złowrogim brzęczeniem krążył policyjny helikopter.

Wraz z sąsiadami z mojego bloku, przybyłem pod mój lokal o piątej rano, o co wcześniej apelowała organizacja. Było ciemno i padał deszcz, lecz przed szkołą, w której ludzie mieli głosować, już stało kilkaset osób. Szybko udzieliła mi się podniosła atmosfera. Wraz z sąsiadką z Argentyny opróżniliśmy dwa termosy wody do 'yerba mate' w nerwowym oczekiwaniu na otwarcie lokalu wyborczego. Powoli przychodziło coraz więcej ludzi, aż w końcu kolejka osób oczekujących na głosowanie zakręcała wokół budynków sąsiadujących z lokalem. Ludzie sprawdzali na telefonach wiadomości z innych miejsc w Katalonii. W pewnym momencie ktoś przekazał wiadomość, że dziesiątki furgonów hiszpańskiej policji opuściły swoją bazę w porcie i kierują się w kierunku miasta. Spojrzeliśmy na siebie z zaniepokojeniem, choć jeszce nie wiedzieliśmy czego się spodziewać.

Kolejka ludzi oczekujących w deszczu przed lokalem wyborczym
Tego dnia byłem bardzo zmęczony, ponieważ miałem za sobą niezwykle krótką noc. W trakcie krótkiej przerwy w domu miałem nawet zamiar odpocząć, lecz nie udało mi się zmrużyć oka. Po obejrzeniu nagrań z interwencji Policía Nacional nie mogłem powstrzymać łez wściekłości i bezradności, a adrenalina nie pozwoliła mi już na odpoczynek.

Wraz z tysiącami innych osób spędziłem prawie cały dzień przed lokalem wyborczym, nie licząc kilku przerw. Pomimo wiszącej w powietrzu groźby przyjazdu oddziałów prewencji, wygrała solidarność i chęć pokazania rządowi w Madrycie, że głos kilku milionów osób powinien zostać wysłuchany. Wśród głosujących spotkałem nawet parę Andaluzyjczyków, którzy przyszli zagłosować ponieważ wierzą w prawo Katalonii do zdecydowania o własnej przyszłości, a także chcieli zaprotestować przeciwko postawie hiszpańskiego rządu. Zagłosowali na 'Nie', co zresztą łatwo zrozumieć: Nie chcą aby ich kraj znalazł się za granicą. Z Madrytu po wielogodzinnej podróży przyjechała również moja przyjaciółka, Katalonka, aby wziąć udział w tym symbolicznym proteście przeciwko hiszpańskiemu rządowi. Ona również zagłosowała na 'Nie', ale uważa referendum za całkowicie uzasadnione żądanie katalońskiego społeczeństwa.

Po godzinie 21:00 zamknięto głosowanie i rozpoczęto liczenie głosów. Oficjalny wynik referendum według Generalitat wygląda następująco:

- Tak dla niepodległości: 2,020,144 głosów (90,09 %)
-
Nie: 176,565 (7,87 %)
-
Puste głosy: 45,586 (2,03 %)
-
Głosy nieważne: 20,129 (0,89 %)

Mapa wyników i frekwencji dostępna jest tutaj:

Interpretacja wyników

Niepodległościowa 'Estelada' podczas jednej z demonstracji.
Pomimo ogromnej przewagi głosów za niepodległością, istnieje kilka różnych interpretacji wyników. Głównym powodem tych różnic jest niska frekwencja: Poniżej 45%. Większość osób przeciwnych separacji Hiszpanii zbojkotowała referendum, które zostało uznane za nielegalne przez hiszpański rząd. Inni natomiast pozostali w domu w obawie przed działaniami policji. Wobec tego, nie wiadomo ile procent społeczeństwa faktycznie jest za i przeciw. Biorąc pod uwagę poprzednie wybory plebiscytarne, oraz rezultaty licznych sondaży, można śmiało stwierdzić, że w przypadku oficjalnego referendum, wyniki byłyby bliskie remisu. Z drugiej strony, wobec ostatnich represji ze strony hiszpańskiej i manipulacji w hiszpańskiej prasie, bardzo możliwe byłoby zwycięstwo secesjonistów wynikiem między 50 a 60 procent. Według katalońskiego centrum sondaży społecznych, Centre d'Estudis d'Opinió, w lokalnych wyborach zapowiedzianych przez Hiszpanię na 21 grudnia, ponownie wygrają secesjoniści.

W stolicy Hiszpanii postanowiono inaczej przedstawić wersję wydarzeń: Według oficjalnego stanowiska z tego samego dnia referendum się nie odbyło, a działania policji mające na celu nie dopuszczenie do złamania prawa były w pełni proporcjonalne do zagrożenia. Innymi słowy, uzbrojeni w karty do głosowania obywatele byli na tyle groźni, że trzeba było ich skopać, spałować, ciągnąć za włosy czy też wykręcać ręce. Popis dały też rządowe media i duża część prywatnych hiszpańskich mediów, które nie pokazały żadnej z licznych brutalnych scen z tego dnia. Publiczna RTVE manipulowała informacjami do tego stopnia, że zbuntowali się nawet jej pracownicy.

Kolejnym problemem w interpretacji wyników jest brak niezależnej kontroli nad głosowaniem. Obserwatorzy zaproszeni przez stronę katalońską, stwierdzili, iż organizacja nie była zgodna z międzynarodowymi standardami z powodu działań rządu oraz policji.

Referendum zostało z pewnością świetnie zorganizowane, biorąc pod uwagę nadzwyczajne okoliczności, lecz brak niezależnej i bezstronnej komisji daje podstawę przeciwnikom niepodległości do zakwestionowania wyników. Czy to jednak oznacza, iż zostały one zmanipulowane? Jest to raczej wątpliwe, choć te obawy są zrozumiałe. Zatem czy takie referendum i nieznaczna większość w parlamencie katalońskim wystarczają, aby ogłosić niepodległość? Według wielu Katalończyków, w tym nawet licznych secesjonistów, nie. Ale nie jest to wcale takie proste jak mogłoby się wydawać, gdyż należałoby wziąć pod uwagę kontekst oraz wydarzenia przed i po referendum.

środa, 27 września 2017

Nerwowa cisza przed burzą: Referendum 1-O w Katalonii

Transparent na manifestacji 20-ego września.
Katalonia jest oburzona i urażona. Przez ostatnie miesiące napięcie między autonomią a centralnym rządem w Madrycie urosło do takiego poziomu, że rząd centralny w zeszłym tygodniu nasłał Straż Obywatelską (Guardia Civil) na katalońskie urzędy. Aresztowano czternastu polityków, wezwano prawie 700 burmistrzów do złożenia zeznań w sądzie, oraz zarekwirowano prawie dziesięć milionów kart do głosowania. Referendum, którego domaga się ponad dwa miliony osób jest nie demokratyczne, natomiast ściganie przeciwników politycznych policją i ganianie ich po sądach jest obroną demokracji… Logiczne, prawda?


W ramach wstępu chciałbym wyjaśnić skąd wziął się obecny kryzys i w jaki sposób secesjonizm w Katalonii urósł w siłę do tego stopnia, żeby stawić czoła centralnemu rządowi w Madrycie. Niestety przez ostatnie lata przeczytałem wiele kłamstw, manipulacji i błędnych interpretacji, również w polskiej prasie, która podchodzi do tego tematu z perspektywy hegemonicznego nacjonalizmu lub też pozornej neutralności, lecz w głębi podszytej wartościami neoliberalnymi. Szczytem manipulacji był artykuł z zeszłego roku w ‘Gazecie Wyborczej’, w którym autor sprowadzał problem kataloński do konfliktu o pieniądze oraz kaprysu chciwych elit finansowych, które nie chcą dzielić się swoim bogactwem z biedniejszymi regionami. Autor pogrążył się zdradzając swój podziw dla byłego premiera Hiszpanii, pseudosocjalisty Felipe Gonzaleza.

Aby lepiej zrozumieć punkt widzenia wielu Katalończyków, polecam wywiad w formie kwestionariusza sprzed trzech lat, w którym poprosiłem kilkoro znajomych z Barcelony i okolic o wyjaśnienie fenomenu katalońskiego secesjonizmu.


Transparent w trakcie święta Barcelony, La Mercè
Jednym z kluczowych momentów w tej historii było anulowanie wielu punktów statutu autonomicznego Katalonii w 2010 roku, kiedy to odebrano wspólnocie nie tylko wiele kompetencji, ale nawet prawo do nazywania się “narodem”. Rok później do władzy doszła hiszpańska prawica (Partido Popular) i konflikt coraz bardziej się zaostrzał, co było szczególnie widoczne na ulicach w każde narodowe święto Katalonii (Diada de Catalunya) 11 września. W 2014 roku odbyło się nieoficjalne referendum, w którym zagłosowały głównie osoby za niepodległością. Spośród 2,3 miliona osób ponad 80% opowiedziało się za separacją, jednak nieoficjalny charakter plebiscytu oraz bojkot ze strony przeciwników secesji nie pozwolił na rzetelne zbadanie opinii Katalończyków. W 2015 roku odbyły się wybory plebiscytarne, które z wynikiem 48% wygrały partie niepodległościowe, przegrywając tym samym plebiscyt lecz zdobywając większość miejsc w Parlamencie. Zadaniem zwycięzców było zorganizowanie kolejnego, tym razem zobowiązującego referendum, które w końcu zaplanowano na tę niedzielę, czyli 1-ego października 2017 roku.


Kataloński secesjonizm jest zjawiskiem, które łączy różne klasy społeczne i ruchy polityczne. Wbrew temu co często czytam w internecie, nie jest to tendencja zapoczątkowana przez burżuazję i elity finansowe i partie polityczne, tylko przez organizacje i samo społeczeństwo, które w 2012 roku po masowej demonstracji z okazji Diady zmusiło wręcz rządzącą katalońską centroprawicę z Convergència i Unió (CiU) do opowiedzenia się za niepodległością. Niestety hiszpańska lewica nie była w stanie celnie odczytać diagnozy problemu, i zamiast tego dolewała oliwy do ognia, próbując dyskredytować secesjonistów za pomocą manipulacji.


Obecnie ruch wspierają trzy partie polityczne oraz liczne stowarzyszenia i organizacje społeczne. Centroprawica z PdeCAT (Spadkobiercy podzielonej CiU) i lewicowa Ezquerra Republicana (ERC) razem tworzą koalicję JuntsPelSí, którą wyłącznie w dążeniu do separacji od Hiszpanii wspiera skrajna lewica niepodległościowa, Candidatura d’Unitat Popular (CUP). Natomiast opozycję tworzą trzy ogólnohiszpańskie partie, w Katalonii znacznie mniej ważne, a także tutejsza reprezentacja Podemos, czyli En Comú Podem.


'Estelada' na demonstracji 20-ego września.
Lecz to nie partie wymyśliły secesjonizm, ani też nie stoją za nim burżuazja, wielkie majątki czy też banki. Elity finansowe na czele z bankierami Isidre Fainé (LaCaixa) i Josepem Oliu (Banc Sabadell) są przeciwne niepodległości Katalonii, uznając, że straciłyby na tym finansowo. Potwierdza się uniwersalna prawda o burżuazji, której jedyną ojczyzną są jej własne pieniądze.


Obecnie dążenie do niepodległości to tutaj polityczny ‘mainstream’, choć około 10-15 lat temu była to utopia, w którą wierzyła jedynie skrajna lewica, dziś głosująca na CUP. Aby lepiej zrozumieć katalońskie społeczeństwo, ważne jest zrozumienie poczucia krzywdy ze strony Hiszpanii, zwłaszcza faszystowskiej dyktatury Franco. Dzięki tej opozycji wobec frankizmu, praktycznie nie istnieje katalońska skrajna prawica. Tutejsza prawica ma charakter konserwatywny i neoliberalny, natomiast skrajna prawica istnieje jedynie w swojej postaci pro-hiszpańskiej: Falanga, karliści, Democracia Nacional, Movimiento Social Republicano, Somatepms, squat Casal Tramuntana wzorujący się na rzymskim Casa Pound, oraz kilka innych organizacji, spadkobierców poprzedniej epoki. Tutaj znajdziecie nieco pełniejszą listę (Strona po katalońsku).


W zeszłą środę, 20-ego września, hiszpańska policja zorganizowała najazd na katalońskie instytucje i siedziby partii. Około godziny 13:30 pod biuro CUP podjechało kilkanaście furgonów Policía Nacional z oddziału prewencji: Policjanci w kaskach, uzbrojeni w strzelby. Na miejscu czekała na nich jednak liczna delegacja zwolenników CUP, głównie antyfaszystów z całej Barcelony, a także samych polityków ‘cupaires’. Jak się okazało, policja chciała wedrzeć się do biura partii bez nakazu sądowego, lecz wobec presji setek wzburzonych demonstrantów, około zmierzchu musiała odjechać z miejsca z kwitkiem. Spektakularny odwrót hiszpańskiej policji otoczonej przez setki manifestantów można obejrzeć na poniższych filmikach:

Filmik 1


Oprócz odśpiewania hymnu Katalonii, ludzie skandowali “Votarem” (Zagłosujemy), “No passaran”, “I-Inde-Independència”, “Fora les forces d’ocupació” (Precz z siłami okupacji) oraz emblematyczne dla katalońskiego antyfaszyzmu “Els carrers seran sempre nostres”, czyli “ulice zawsze będą nasze”.


To małe zwycięstwo nad represyjnym rządem Partido Popular, reprezentowanym przez policję, ma jednak charakter jedynie symboliczny. Przez ostatni tydzień aresztowano hakerów i informatyków odpowiedzialnych za przenoszenie strony internetowej referendum po każdym jej zablokowaniu. Sądy zakazały mediom i instytucjom publikowania informacji o referendum, na co odpowiedziały organizacje społeczne takie jak Assemblea Nacional Catalana (ANC) i Òmnium Cultural, z ogromnym poparciem większości społeczeństwa, również osób, które zamierzały zagłosować przeciw niepodległości w referendum. Wobec skali represji ze strony Hiszpanii, coraz więcej osób, w tym wiele wcześniej politycznie mało aktywnych, opowiada się za separacją Katalonii. Również w innych częściach kraju, chociażby w Madrycie i Bilbao, zorganizowano demonstracje poparcia dla referendum i przeciwko represjom.


Akcja 'Empaperem', czyli "Oklejamy".
Przez ostatni tydzień zorganizowano akcję “Empaperem”, czyli masowego oklejania ścian w całej Katalonii plakatami na rzecz referendum. Oprócz plakatów pojawiły się tysiące wlepek oraz napisów sprayem na ścianach: “Demokracja”, “Zagłosujemy”, “1-ego zagłosuj na Tak”, itd. Aby zmobilizować mniejszości narodowe, wydrukowano plakaty również w językach obcych, takich jak angielski, arabski, urdu i hindi.


Pomysł na Republikę Katalonii jednoznacznie zaprasza do udziału w projekcie wszystkie mniejszości. Młodzieżówki lewicowych partii, zwłaszcza CUP, nawołują do utworzenia nowego państwa na bazie wartości socjalistycznych, antyfaszystowskich a także feministycznych. Brzmi to może mocno utopijnie w zglobalizowanej Europie, ale wiele mówi o tym, w jakich wartościach wychowane jest tutejsze młode pokolenie. Dla wielu młodych Hiszpania reprezentuje przeciwieństwo powyższych idei: okrucieństwo wobec zwierząt, męski szowinizm, nacjonalizm, ksenofobię. Z pewnością jest to tylko częściowo prawdziwe skojarzenie, bardzo niesprawiedliwe wobec sporej części hiszpańskiego społeczeństwa, lecz ten negatywny wizerunek miał wpływ na oddalenie się Katalonii od reszty kraju.


Niestety zmobilizowała się też nieliczna w Katalonii lecz mocno zradykalizowana hiszpańska prawica, której około 400 zwolenników przeszło ulicami kilku dzielnic, dając upust frustracji i popisując się swoimi “pokojowymi intencjami”. W drodze do siedziby hiszpańskiej Guardia Civil na Travessera de Gràcia, doszło do napaści faszystów na jednego chłopaka i pogróżek pod adresem dziennikarzy zdających relację z demonstracji. Ten pożałowania godny spektakl można obejrzeć na przykład na tym filmiku:


Plakaty m.in po arabsku i hindi.
Z całej Hiszpanii przybywają oddziały Guardia Civil, której w dniu referendum ma być ponad 10 tysięcy w całej Katalonii. Co szczególnie smuci Katalończyków, liczne grupy ludzi z flagami Hiszpanii zgotowały gwardzistom pożegnanie z oklaskami i wszelkimi honorami gdy ci opuszczali swoje kwatery w Andaluzji, Kantabrii czy Walencji. Na filmikach słychać ludzi śpiewających “A por ellos” (“Na nich”) i krzyczących “Viva España”. Pokazuje to jak mocno podzielone w kwestii Katalonii jest hiszpańskie społeczeństwo. Z jednej strony mamy wyrazy poparcia dla referendum płynące z całego kraju, a z drugiej hiszpańską prawicę, dla której hiszpańskość i jedność kraju to wartości święte, których należy bronić za wszelką cenę. Do tej grupy niestety zalicza się nawet liczna część elektoratu lewicy, zarówno pseudo-socjalistów z PSOE jak i młodej partii Unidos Podemos. Ta ostatnia próbuje jeszcze nawiązać dialog i doprowadzić do porozumienia w sprawie referendum, jednak jest na to już zdecydowanie za późno.

Do planowanego referendum pozostały zaledwie cztery dni i napięcie w społeczeństwie jest mocno wyczuwalne. Hiszpański rząd odebrał Katalonii kontrolę nad autonomiczną policją, która wraz z Guardia Civil i Policía Nacional mają za zadanie nie dopuścić do głosowania. Opór wobec represji ma być pokojowy, lecz 1-ego października trudno będzie uniknąć konfrontacji i masowych demonstracji. Partie polityczne i organizacje apelują o spokój, aby nie zepsuć wizerunku ruchu niepodległościowego, obecnie na fali wznoszącej, poniekąd dzięki represjom ze strony rządu Hiszpanii. Bez wątpienia za cztery dni dojdzie do zderzenia dwóch zupełnie różnych projektów - starego porządku wywodzącego się z konstytucji z 1978 roku, oraz nowego pomysłu na Republikę Katalonii.

sobota, 9 września 2017

"Nie w moim imieniu": Protest muzułmanów w Barcelonie przeciwko terroryzmowi

Ratusz dzielnicy Gràcia z czarną wstęgą na znak żałoby
Minęły już ponad trzy tygodnie od jednego z najczarniejszych dni w niedawnej historii Barcelony, w którym to piętnaście osób zginęło staranowanych przez furgonetkę prowadzoną przez terrorystę. Od tego czasu życie w mieście toczy się swoim normalnym biegiem, a twarze mieszkańców nie zdradzają nerwowości lub zmartwienia. Z kolei w mediach toczy się gorąca debata na temat zagrożenia terroryzmem, która dała podstawy do konfliktów na tle politycznym. Oficjalnie politycy deklarowali zjednoczenie w obliczu terroryzmu, oraz solidarność wobec ofiar, lecz w mediach od kilku tygodni padają liczne oskarżenia jednych wobec drugich. Obojętna wobec zamachu nie pozostała również społeczność muzułmańska i niestety również nieliczna lecz krzykliwa skrajna prawica.

W poniedziałek 21-ego sierpnia na plaça Catalunya demonstrację przeciwko terroryzmowi zorganizowały liczne organizacje i stowarzyszenia muzułmanów w Katalonii. Ale zacznijmy od początku, bo tę demonstrację poprzedził dość nieprzyjemny incydent o zabarwieniu ksenofobicznym i rasistowskim.

Transparent z napisem "Islam stanowczo potępia zabijanie niewinnych ludzi"
Już dzień po ataku na Rambli środowiska skrajnie prawicowe wykorzystały tragedię jako pretekst do wyrażenia ksenofobicznych i rasistowskich idei w postaci manifestacji pod hasłem "Hiszpania chrześcijańska, nigdy muzułmańska". Nieliczna grupa falangistów szybko została okrążona przez oburzony tłum skandujący hasła przeciwko rasizmowi. Do grupy antyfaszystów szybko przyłączyli się liczni mieszkańcy Barcelony, którzy przybyli na Ramblę złożyć kondolencje w miejscu ataku.

Napięcie rosło z każdą minutą, a obie strony coraz bardziej się przekrzykiwały i obrażały. W pewnym momencie doszło nawet do rękoczynów gdy kilku bardziej radykalnych antyfaszystów z furią zaatakowało okrążonych falangistów. Większość osób jednak nie uciekała się do przemocy, ograniczając się do wykrzykiwania haseł takich jak "Faszyści wynocha z naszych dzielnic" ("Fora feixistes dels nostres barris"). Pewna młoda dziewczyna nosząca muzułmańską chustę wdała się w kłótnię z jednym z przypartych do muru faszystów.

Wobec masowego oburzenia jakie wzbudziła demonstracja falangistów, do akcji musiała wkroczyć katalońska policja, która ewakuowała falangistów w górę Rambli. Tutaj możecie obejrzeć krótki filmik z całego zdarzenia. W ten sposób kończy się w Barcelonie manifestowanie poglądów ksenofobicznych i rasistowskich, na szczęście bardzo niepopularnych tutaj. W ciągu ostatnich tygodni doszło do kilku ataków i aktów wandalizmu, którego ofiarami była społeczność muzułmańska, lecz większość społeczeństwa nie wpadła w pułapkę nienawiści wobec tej mniejszości religijnej.

Transparent po katalońsku i arabsku: "Nie zabijaj w moim imieniu"
Jak wcześniej wspomniałem, zaledwie cztery dni po zamachu na plaça Catalunya miała miejsce demonstracja przeciwko terroryzmowi, zorganizowana przez ponad sto stowarzyszeń muzułmanów w Barcelonie. Nie jestem pewien czy tego typu wiadomości docierają do polskich czytelników, dlatego też chciałem podzielić się krótkim opisem tego protestu. Wydaje mi się bardzo istotne zaznaczyć, iż w obliczu tak okrutnego i absurdalnego ataku, wszyscy w Barcelonie jesteśmy zjednoczeni, niezależnie od pochodzenia i wyznania.

W proteście wzięło udział kilku muzułmańskich duchownych, którzy chętnie odpowiadali na pytania dziennikarzy, stanowczo sprzeciwiając się wykorzystywaniu swojej religii w celu szerzenia nienawiści. Spośród ponad dwóch tysięcy manifestantów, wielu przyniosło transparenty z hasłami takimi jak "Nie zabijaj w moim imieniu", "Zjednoczeni przeciwko terroryzmowi", "Jestem muzułmaninem, nie terrorystą" lub "Tak dla pokoju, nie dla terroryzmu". W manifestacji wzięło też udział wiele osób nie związanych z islamem, które chciały wyrazić swoją solidarność zarówno z ofiarami i ich rodzinami, jak i z muzułmanami, których po zamachu za cel wzięła sobie skrajna prawica.

Ratusz dzielnicy Gràcia z wstęgą na znak żałoby
Na scenie ustawionej przy pomniku w hołdzie Francescowi Macià odbyły się przemówienia, które prowadziła charyzmatyczna katalońska muzułmanka, Míriam Hatibi. Wygłosiła manifest po katalońsku, a następnie inni mówcy zrobili to samo po hiszpańsku, arabsku i urdu. Przemówienia były naładowane emocjami takimi jak oburzenie, iż używa się ich religii do szerzenia nienawiści. Oprócz tego mówcy wyrazili swoje zmartwienie radykalizacją wśród młodych współwierców. Hatibi przyznała, że "jeśli młody muzułmanin urodzony i wychowany w Katalonii zaczyna mówić o Katalończykach jako o 'innych', to mamy problem". Tłum bardzo entuzjastycznie przyjął energiczny manifest ze sceny. Następnie wszyscy ruszyliśmy powoli Ramblą w dół, aż do miejsca, w którym na środku deptaka leżały kwiaty i znicze ku pamięci ofiar.

Wyczułem wśród społeczności muzułmańskiej spore zmartwienie tymi wydarzeniami, a szczególnie ekspresową i trudną do wykrycia radykalizacją młodych. Z pewnością dla każdego rodzica, niezależnie od wyznawanej wiary, musi być wielką tragedią dowiedzieć się, iż jego dziecko doprowadziło do masakry niewinnych ludzi... Wiele osób wyrażało też zmartwienie możliwą dyskryminacją i wzrostem fenomenu islamofobii. Pewna dziewczyna nawet płakała prosząc, żeby jej nie oceniano za jej religię, ponieważ islam odrzuca terroryzm.

Byłoby bardzo nierozsądne w dalszym ciągu zaprzeczać, że problem radykalizacji istnieje i dostrzegają go również sami muzułmanie, spośród których znakomita więksość czuje się częścią katalońskiego społeczeństwa i stanowczo odrzuca przemoc oraz radykalną interpretację islamu. Do tej pory zagrożeniem dla obywateli byli bardziej prymitywni ksenofobi, podczas gdy większość imigrantów integruje się raczej bez problemów. Niesprawiedliwie byłoby wymagać od muzułmanów reakcji na zamach, jako iż nie są wcale za niego odpowiedzialni jako ogół, lecz z drugiej strony, demonstracja osiągnęła swój cel: Na cały kraj została wysłana wiadomość iż muzułmanie są razem z nami i wszyscy jednakowo potępiamy terroryzm.

Poniżej parę linków do artykułów o demonstracji w hiszpańskiej prasie:
1. El Diario

poniedziałek, 21 listopada 2016

Południowa Galicja - Prowincje Pontevedra i Ourense

Widok Vigo i Ría de Vigo z Monte Galiñeiro (711 m.n.p.m.)
Powrót do Galicji po ponad sześciu latach od ostatniej wizyty, był dla mnie wyjątkową podróżą, tą najbardziej wyczekiwaną ze wszystkich, które ostatnio odbyłem. To właśnie tam, w samym rogu Półwyspu Iberyjskiego, przeżyłem jedne z najszczęśliwszych i najbardziej beztroskich chwil w moim życiu - semestr wymiany studenckiej Erasmus na uniwersytecie w Vigo. A więc wypad do Vigo i okolic był dla mnie swoistą podróżą sentymentalną.

Nawet jeśli nie macie podobnej więzi sentymentalnej z Galicją, jestem pewien, że zrozumiecie jej wyjątkowość. Region może pochwalić się niezwykłymi krajobrazami i unikalną kulturą, dumnie nawiązującą do swojego celtyckiego rodowodu. Typowym widokiem są tu zielone wzgórza, skaliste i niezamieszkałe wyspy, imponujące klify Wybrzeża Śmierci (Costa da Morte), a także przepiękne, stare miasta na czele z Santiago de Compostela, Lugo, Tui, Ourense czy też A Coruñą. Wrażenie melancholii potęguje wiecznie zachmurzone niebo znad Atlantyku, które bez wytchnienia atakuje galisyjskie wybrzeża i przesuwa się w głąb lądu. Pory roku w Galicji są w zasadzie dwie: Deszczowa, która przypada na jesień, zimę i wiosnę; oraz słoneczna, trwająca około 3-4 miesiące. Ale niech nie przestraszy Was deszcz, Galicja zrekompensuje każdemu pochmurne dni pięknymi widokami, skoczną celtycką muzyką oraz świetnym jedzeniem, winami i likierami. Nie znam nikogo kto wróciłby stamtąd zawiedziony tym co zobaczył.

Masyw Monte Galiñeiro widziany z kampusu Universidade de Vigo
Krajobraz Galicji jest bardzo urozmaicony - wnętrze kraju jest stosunkowo górzyste, natomiast charakterystyczne dla wybrzeża są tak zwane ‘rías’ (po polsku Wybrzeże Riasowe) - długie i szerokie zatoki, do których spływają rzeki. Na południu znajdują się większe Rías Baixas rozcinające wybrzeże w kilku miejscach, natomiast północne Rías Altas są znacznie mniejsze. Rías stanowią prawdziwy raj dla wszelkiego rodzaju form życia morskiego, dzięki czemu na wybrzeżach rozwinął się prężnie działający przemysł rybny. Łowi się tu głównie ryby, ośmiornice i kalmary, bardzo popularne w galisyjskiej gastronomii. Oprócz tego Rías Baixas obfitują w kwadratowe farmy, tak zwane ‘bateas’, w których hoduje się małże i inne mięczaki. Galicja może też się pochwalić przepięknymi wyspami, takimi jak Cies i Ons.

Historycznie i językowo jest to kraj mocno związany z Portugalią. Język galisyjski jest pokrewny portugalskiemu, a wiele wieków temu stanowiły ono jedno narzecze, tak zwany galaico-portugués, tak jak i Galicja wraz z Portugalią przez pewien czas były tym samym krajem, jako że Hrabstwo Portugalii stanowiło część Królestwa Galicji. Wiele stuleci później więź między oboma krajami wciąż istnieje, choć wieki separacjii odcisnęły na niej swoje piętno. Język galisyjski, w przeciwieństwie do katalońskiego, nie może pochwalić się większym prestiżem społecznym niż hiszpański. O ile starsze pokolenia i mieszkańcy mniejszych miejscowości zazwyczaj porozumiewają się ze sobą po galisyjsku, o tyle już młodzież z dużych ośrodków miejskich, takich jak Vigo czy A Coruña, zdecydowanie częściej posługują się hiszpańskim. Sytuacji języka nie pomaga polityczna orientacja “elit” społecznych, tradycyjnie nastawionych pro-hiszpańsko. Wystarczy wspomnieć, że z Galicji pochodził faszystowski dyktator, generał Franco, a także obecny premier Hiszpanii, Mariano Rajoy, który zresztą nawet nie mówi po galisyjsku. Jest to łatwiej zrozumieć jeśli weźmie się pod uwagę niezwykle konserwatywne i katolickie oblicze galisyjskiego społeczeństwa. Jest to kraj dość mało zurbanizowany, duża część populacji żyje w niewielkich miasteczkach i wsiach. Od zawsze największe poparcie w lokalnych wyborach uzyskuje tutaj prawicowa i pro-hiszpańska partia Partido Popular. Mimo wszystko należy zaznaczyć, iż w Galicji istnieją też nastroje niepodległościowe, a partie dbające o tutejszą tradycję i język też cieszą się dużą popularnością.

Zespół grający galisyjską muzykę ludową w trakcie Festa da Reconquista
W trakcie studiów na uniwersytecie w Vigo miałem przyjemność poznać kilku tłumaczy i profesorów filologii galisyjskiej - ludzi niezwykle utalentowanych i zaangażowanych w obronę i promocję lokalnej tradycji oraz języka. Gdyby to im powierzono pieczę nad przyszłością galisyjskiej kultury, byłbym o nią całkowicie spokojny. Większość z nich reprezentuje nurt zwany reintegracjonizmem, którego celem jest przywrócenie więzi Galicji z międzynarodową społecznością portugalskojęzyczną. Galicja otrzymała już status obserwatora w Międzynarodowej Wspólnocie Krajów Portugalskojęzycznych i stara się też o status członka wspólnoty, na co jednak zgodzić musi się rząd Hiszpanii. Reintegracjoniści opracowali również własne normy pisowni, odmienne od oficjalnej, upodabniające galisyjski do portugalskiego. W nawiązaniu tej współpracy oraz przywróceniu podobieństwa między językami, nurt ten upatruje szansy na ocalenie galisyjskiego przed zniknięciem z lingwistycznej mapy świata.

Powrót do Vigo

Wyspy Cies i część portu w Vigo widoczne ze wzgórza Castro
Podróż po Galicji rozpocząłem od mojego ulubionego Vigo - największego miasta tej wspólnoty autonomicznej, z populacją liczącą sobie prawie pół miliona mieszkańców, jeśli wziąć pod uwagę całą aglomerację. Vigo to najmłodsze z galisyjskich miast, które jeszcze w 1842 roku miało niewiele ponad 6 tysięcy mieszkańców. Na początku XX wieku było ich już ponad 20 tysięcy, a do czasów obecnych populacja wzrosła aż trzynastokrotnie do prawie 300 tysięcy mieszkańców! Ten niebywały rozwój Vigo zawdzięcza atrakcyjnej lokalizacji dla przemysłu - poza największą na świecie fabryką Citröena, działającą tu od roku 1958, warto wspomnieć o istnieniu ważnej stoczni, strefy wolnocłowej oraz przeróżnych fabryk akcesoriów i komponentów samochodowych. Obecnie Vigo dysponuje też jednym z najważniejszych portów w Hiszpanii. Biorąc pod uwagę przemysłowy charakter miasta i jego niezwykle szybki rozwój, nie ma raczej tak dobrej reputacji jaką cieszą się znacznie starsze i cenione przez turystów A Coruña, Santiago de Compostela czy też Lugo.

Mimo wszystko, Vigo zdecydowanie polecam odwiedzić, głównie dla bardzo ładnego i odnowionego starego miasta - Casco Vello. Osiem lat temu stare miasto było jeszcze mocno zniszczone i zaniedbane, a nocą zamieniało się w miejsce ponure, opuszczone i mało przyjemne. Dziś jest całkowicie odnowione i tętni życiem dzięki barom, restauracjom i centrom kultury, takich jak Dom Portugalii (Casa Portuguesa), promujący portugalską kulturę i turystykę w sąsiednim kraju. W tym roku miałem szczęście trafić na jedno z największych świąt jakie odbywają się w Galicji - Festa de Reconquista, czyli święto odbicia miasta z rąk wojsk napoleońskich 28 marca 1809 roku. Było to jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Vigo i do dziś co roku odbywa się tu trwająca cały weekend impreza. Stare miasto wraca więc do roku 1809 wystrojem i wypełnia się stoiskami z tradycyjnym jedzeniem. Grupy rekonstrukcyjne przebierają się za francuskich żołnierzy bądź też obrońców miasta. Nie brakuje zespołów grających tutejszą celtycką muzykę na dudach, bębnach i fletach

Poniżej możecie posłuchać tradycyjnej galisyjskiej muzyki, tutaj w wykonaniu słynnego w Galicji zespołu Milladoiro:


Nad starym miastem góruje wzniesienie Monte do Castro, na szczycie którego znajduje się XVII-wieczna forteca i spory park - Parque de Castro. Na zboczach wzniesienia znajduje się zagroda z wykopaliskami starego celtyckiego osiedla. Część chat, tak zwanych ‘castros’ została zrekonstruowana, a o historii celtyckiego osadnictwa można poczytać na tablicach z opisem przy ogrodzeniu. Z fortecy na szczycie doskonale widoczna jest spora część miasta, a także imponujące wyspy Cies u wlotu Ría de Vigo. Po drugiej stronie zatoki widać mniejsze miasteczka - Cangas i Moaña.

Kampus uniwersytetu widoczny ze szczytu Monte Galiñeiro
Uniwersytet w Vigo, na którym miałem przyjemność studiować przez pół roku, jest pięknie położony wśród zielonych wzgórz, około pół godziny drogi autobusem od miasta. Z kampusu doskonale widać skalistą górę Monte Galiñeiro, najwyższy szczyt w okolicy, o wysokości 711 metrów. Ze szczytu Galiñeiro rozciągają się widoki na całą okolicę: Z jednej strony Ría de Vigo i samo miasto oraz wyspy Cies, a z drugiej widok na południe, aż do samej granicy z Portugalią. Studiowanie w tak pięknej okolicy, z dala od miasta, było niezwykle ciekawym doświadczeniem. Dla przykładu, na terenie kampusu często pojawiało się stado dzikich koni, przyzwyczajonych do obcowania z ludźmi. Na wysokości prawie pół kilometra nad poziomem morza, byliśmy też zdani na kaprysy niezwykle zmiennej pogody. Niejeden mecz piłkarski musieliśmy kończyć przedwcześnie ze względu na gęstą mgłę, która powoli spełzała ze wzgórz i zbliżała się do boiska. Kiedy mgła zaczynała otaczać boisko niczym bojówka Legii czy Lecha, nawet najodważniejszym z nas przechodziła ochota na dalszą grę. Pewien mecz w pucharze uniwersytetu przegraliśmy 2:5, ponieważ po intensywnym deszczu boisko zamieniło się w jezioro, do czego Galisyjczycy byli lepiej przystosowani niż nasza drużyna złożona z obcokrajowców.

Jeśli odwiedzacie Vigo latem lub w trakcie wakacji wielkanocnych (Semana Santa), możecie odwiedzić wyspy Cies, zamknięte dla turystów przez większą część roku. Wyspy nie są zamieszkane i stanowią część Parku Narodowego Wysp Atlantyckich, obfitującego w lęgowiska różnego rodzaju ptaków morskich, zwłaszcza mew. Archipelag składa się z trzech wysp: Illa do Faro i Illa de Monteagudo, połączone mostem i plażą; oraz Illa de San Martiño, na którą można się dostać jedynie na własną rękę jachtem lub łodzią. Z kolei najlepszym sposobem dostania się na dwie pierwsze wyspy jest przeprawa promem z Vigo, Moañi lub Cangas. Polecam zakupić bilety na prom z wyprzedzeniem ze względu na ograniczenie liczby odwiedzających. Dzienny limit odwiedzin to 2200 osób, z których część uzyskuje pozwolenie na nocowanie w kampingu. Plaże na wyspach zostały kilka lat temu uznane za najładniejsze na świecie przez popularną brytyjską gazetę ‘The Guardian’. Rzeczywiście, piasek jest tu niezwykle czysty i biały. Można również wejść na najwyższe wzgórze z latarnią morską na szczycie, z którego widać całość wysp oraz południowe wybrzeże Galicji.

Pontevedra, Ourense i Tui

Jedna z ulic na starym mieście w Tui
Co ciekawe, stolicą prowincji, w której znajduje się Vigo, jest o wiele mniejsza, lecz dużo starsza Pontevedra. Warto zwiedzić jej imponujące stare miasto. Polecam też wypić kawę w świetnej kawiarni Club del Café przy Rúa Marqués de Riestra, tuż obok ruin kościoła Santo Domingo. W prowincji Pontevedra warto też pojechać na południe, do średniowiecznego miasta Tui i portugalskiej Valençy do Minho, znajdującej się po drugiej stronie rzeki Miño (Po portugalsku “Minho”). Są to bliźniacze miasta połączone mostem, zaprojektowanym przez Gustawa Eiffle’a. Valença, ze swoimi wysokimi murami i wąskimi bramami, przypomina fortecę. Aby przekroczyć średniowieczne fortyfikacje i dostać się do miasta, trzeba przejść ciemnym tunelem. Imponujący jest kontrast między nieco ponurą ciszą za murami miasta, gdzie można dojść do wniosku, że jest to miejsce opuszczone; a zadbanym i pięknie zabudowanym wnętrzem. Valença jest małym miasteczkiem, i pomimo popularności jaką cieszy się wśród turystów, panuje tam niezwykły spokój. Pod wpływem tej atmosfery, nawet podróżnik z tak wielkiej aglomeracji jak Barcelona zwalnia kroku i przestaje spoglądać na zegarek.

W porównaniu ze swoją portugalską siostrą, Tui wydaje się nawet bardziej średniowieczne i mroczne. W średniowieczu Tui było jednym z najważniejszych ośrodków miejskich Galicji, zwłaszcza ze względu na ważną siedzibę władz kościelnych oraz lokalizację na szlaku Camino de Santiago czyli Drogi świętego Jakuba, którą pielgrzymi z południa podążali do Santiago de Compostela. Obecnie Tui jest zaledwie czternastym pod względem liczby mieszkańców miastem w samej tylko prowincji Pontevedra. Być może właśnie tej utracie splendoru sprzed wieków miasto zawdzięcza obecny urok. W rozległym historycznym centrum zachowały się liczne budynki z tamtej złotej epoki: między innymi romański kościół San Bartolomé de Rebordáns z XI wieku, który kiedyś pełnił funkcję katedry. Oprócz tego w doskonałym stanie zachowała się katedra z XII wieku oraz klasztor Santo Domingo wybudowany w następnym stuleciu. Wiele ulic w historycznym centrum jest zupełnie nieprzejezdnych dla samochodów, a pośrodku niektórych z nich znajduje się rynsztok. Przechadałem się tymi starodawnymi ulicami w absolutnej ciszy i samotności, co potęgowało wrażenie autentyczności tego miejsca i zachęcało do refleksji nad względnością upływu czasu. Podczas gdy Vigo w półtora wieku z małej wioski przekształciło się w największe miasto Galicji, stare centrum Tui nie zmieniło się zbytnio przez ostatnie tysiąc lat.

Stara zabudowa Pontevedry
W trakcie pobytu w Vigo wybrałem się też z kolegą do Ourense, stolicy prowincji o tej samej nazwie, słynnej ze względu na swoje gorące źródła. Ourense leży również nad rzeką Miño, lecz już w znacznej odległości od Tui. Podróż autobusem z Vigo zajęła nam około trzech godzin. Na miejscu od razu ruszyliśmy w kierunku gorących źródeł, położonych na obrzeżach miasta tuż przy brzegu rzeki Miño. Termas Outariz to zbiór kilku darmowych źródeł termalnych z wodą o różnej temperaturze, a także płatny ośrodek rekreacyjny. Po kilku godzinach odpoczynku w darmowych źródłach, wróciliśmy do centrum Ourense, którego starówka, jak w każdym galisyjskim mieście, jest niezwykle urokliwa.

Na południu prowincji Ourense znajdują się góry Serra do Xurés, objęte ochroną w ramach parku Parque Natural Baixa Limia - Serra do Xurés, który po drugiej stronie granicy zamienia się w portugalski Parque Peneda-Gerés. Te niewysokie góry zachwycają zielenią swoich krajobrazów oraz obfitością wszelkiego rodzaju fauny, w tym dzikich koni i wilków, których ja niestety (lub na szczęście) nie miałem przyjemności spotkać. W górach znajdują się niewielkie i bardzo stare wioski (aldeas), prawie odcięte od świata zewnętrznego. Z wycieczki do parku ponad osiem lat temu, zapamiętałem szczególnie jedną z nich, zamieszkaną jedynie przez starsze osoby, które nie znały w ogóle języka hiszpańskiego. Podejrzewam, że ci ludzie musieli przeżyć całe życie mówiąc po galisyjsku, bardzo blisko granicy z Portugalią, bez kontaktu z hiszpańskojęzycznym światem i hiszpańskojęzycznych mediów. Młodych ludzi w wiosce nie zauważyłem, zapewne młodsze pokolenia wyemigrowały wcześniej do większych ośrodków. Niektóre ‘aldeas’ były już wyludnione i mocno podniszczone. Ze sporą dozą melancholii stwierdzam, że taki los zapewne czeka większość z tych wiosek, stanowiących żywe świadectwo przeszłości tego kraju.

Derby Galicji: Celta Vigo - Deportivo A Coruña

Akurat na początku kwietnia zbiegły się w czasie dwa bardzo ważne wydarzenia dla Vigo: opisana wyżej Festa de Reconquista oraz mecz dwóch największych i najbardziej utytułowanych klubów piłkarskich z Galicji: Celty Vigo i Deportivo A Coruña. Jako kibic Celty, nie mogłem przegapić tego hitu, zwłaszcza że obie drużyny radziły sobie akurat bardzo dobrze w lidze. Celta na wiosnę walczyła o miejsce gwarantujące udział w Europa League, natomiast Deportivo nieco straciło formę, jednak wciąż znajdowało się w górnej połowie tabeli. W drużynie z A Coruñi szczególnie zachwycał Lucas Pérez, autor 17 bramek w sezonie. Niestety z uwagi na ogromne zainteresowanie derbami Galicji, ceny biletów osiągnęły absurdalny poziom w porównaniu z innymi spotkaniami na stadionie Balaídos. Zakupiłem bilet z niemal tygodniowym wyprzedzeniem, a i tak wyniósł mnie 80 €.

Estadio Balaídos jest obiektem dość starym, wybudowanym w roku 1928. Jego pojemność to prawie 30 tysięcy miejsc, choć jedna z trybun jest aktualnie w przebudowie, po czym przyjdzie też kolej na następne. Atmosfera derby była bardzo podniosła - przed meczem cały stadion odśpiewał hymn Galicji - “Fogar de Breogán”. Doping był głośny i żywy, znacznie bardziej niż na Camp Nou, które odwiedzam znacznie częściej niż Balaídos. Przyśpiewki dopingujące Celtę przeplatały się z gwizdami i wyzwiskami w kierunku Deportivo, do czego ja akurat się nie przyłączałem.

Tymczasem na boisku Celta nie dawała sobie rady z presją i dość wcześnie straciła bramkę. Piłkarze ‘Toto’ Berizzo grali niczym sparaliżowani oczekiwaniami fanów, prasy i zarządu. Dopiero w drugiej połowie, dzięki przepięknej bramce Nolito z ostrego kąta, udało się wyrównać stan meczu. Do końca spotkania wynik niestety się nie zmienił, a Deportivo bez większego stresu dotrwało do końcowego gwizdka sędziego. Tej nocy wyszliśmy z Balaídos nieco zawiedzeni wynikiem i postawą Celty. Na szczęście pod koniec rozgrywek drużyna z Vigo zdołała zakwalifikować się do europejskich pucharów.

Zapraszam do galerii zdjęć z podróży, wkrótce też opiszę drugą jej część - Północną część Galicji oraz Gijón:

 
Wyspy Cies: Illa de San Martiño widoczna z Illa do Faro


Największa wyspa - Illa de Monteagudo, widoczna z Illa do Faro

Motorówki i żaglówki między Illa do Faro i Illa de San Martiño

Wyspy Cies widoczne z Baiony

Sporych rozmiarów jaszczurka na wyspie Illa do Faro

Plaża łącząca Illa do Faro z Illa de Monteagudo

Forteca w Baionie widoczna ze wzgórza nad miastem

Galisyjskie hórreo - konstrukcja służąca do przechowywania ziarna. W tle Monte Galiñeiro

Jeden z 60 młynów w Folón i Picón w regionie Baixo Miño na samym południu Galicji, niedaleko granicy z Portugalią

Młyny w Folón i Picón

Wyspy Cies widoczne z plaży Samil w Vigo

Widok z jednej z gór w Serra do Xurés (Ourense)

Zdjęcie moich znajomych na szczycie Monte Galiñeiro. W tle Vigo i Ría de Vigo.